Embuild Oost-Vlaanderen sprak met Rutger De Reu (Deinze), Thomas Van Ongeval (Nazareth - De Pinte), Mathias Van de Walle (Aalter) en Koen Loete (Eeklo) over de grote uitdagingen en kansen op het vlak van wonen, infrastructuur en ruimtelijke ontwikkeling.
Wat zijn in jullie stad of gemeente de uitdagingen en kansen op het vlak van wonen, infrastructuur en ruimte?
Deinze heeft zijn huiswerk gemaakt, en werkt aan een beleidsplan Ruimte. Langs de stedelijke as kiest het voor verdichting – ‘maar niet blind’, beklemtoont De Reu. ‘Verdichting moet gepaard gaan met groen, zuurstof en doorwaadbaarheid voor voetgangers en fietsers.’ In de 17 deelgemeenten gaat het bestuur in gesprek over wat leeft en ontbreekt. ‘Een constante is dat we overal meer ruimte willen creëren.’
In Nazareth-De Pinte ligt een stevige investeringsagenda klaar. Van Ongeval somt een reeks indrukwekkende projecten op. ‘In totaal investeren we de komende zes jaar maar liefst 61 miljoen euro.’
In Aalter vertelt Van de Walle openhartig over een structurele spanning. Verdichting is noodzakelijk, maar de gemeente telt 8 deelkernen, en 80% open ruimte tegenover een bebouwingsgraad van slechts 20%. ‘De procedure om woonuitbreidingsgebieden te ontwikkelen is heel log. Er zou meer op maat van lokale besturen gewerkt moeten worden.’ Hij geeft ook aan dat Aalter creatief omgaat met rioleringswerken: ‘Het heeft geen zin om asfalteringswerken uit te voeren, als binnenkort ook de riolering vernieuwd moet worden. Wij voeren die werken dan meteen ook uit.’
Eeklo legde aan de stadsrand nieuwe woonwijken aan, en verloor daardoor de binnenstad uit het oog. ‘Op de markt staan veel uitgeleefde huizen en winkels,’ erkent Loete. ‘Dat pakken we nu aan. Meerdere stilliggende dossiers – sommige 10 tot 15 jaar – zijn gedeblokkeerd.’
Hoe gaan jullie als stad of gemeente om met de paradox: "meer mensen, minder ruimte"?
Deinze kiest resoluut voor verdichting in de kern, maar onlosmakelijk gekoppeld aan kwaliteit. ‘Bij zulke projecten moet je als stad altijd het mooiste – ruimte en groen – teruggeven aan de bewoners,’ zegt De Reu. Appartementisering is onvermijdelijk, maar alleen als de densiteit gepaard gaat met publieke ruimte die ademruimte biedt.
Nazareth-De Pinte maakte harde keuzes. Van 160 hectare woonuitbreidingsgebied in Nazareth werden slechts vijf zones weerhouden voor ontwikkeling. De gemeente plaatste meer dan 100 hectare onder de stolp. ‘We springen zorgvuldig om met ruimte,’ aldus Van Ongeval. ‘Toch blijven er binnen en buiten de kern voldoende mogelijkheden om te bouwen.’ De gemeente werkt ook aan een uniforme kwaliteitstoets voor het volledige grondgebied.
In Aalter snijdt Van de Walle een gevoelig punt aan. ‘Door het restrictieve beleid van hogere overheden moeten we het doen met de huidige woonzones. Daarnaast zorgen we via de stedenbouwkundige verordening voor kwalitatieve verdichting met minimumoppervlaktes voor appartementen en aandacht voor waterinfiltratie en ontharding.’
Loete zet het scherp: ‘We moeten denser en hoger laten bouwen.’ De urgentie is duidelijk: Eeklo moet tegen 2040 nog 1.700 woningen realiseren. ‘En het polder- en krekengebied ten noorden van Eeklo zijn zo uniek. Dat moeten we absoluut behouden.’
Hoe creëren jullie als lokaal bestuur het draagvlak voor ingrijpende projecten?
De Reu is direct: ‘Mensen hebben het moeilijk met verandering. Zeker als ze het gevoel hebben iets te verliezen. Dan moet je tonen wat ze ervoor terugkrijgen. Als je dat in participatie doet, lukt het meestal.’
Van Ongeval differentieert zijn aanpak per project. ‘Voor de nieuwe culturele zaal bevroegen we de voornaamste gebruikers en de culturele sector. Voor de bibliotheek kijken we naar maatschappelijke trends. Resultaat: de bibliotheek in Nazareth is al jaren open van 6 tot 22 uur – een formule die we nu ook in De Pinte uitrollen.'
Loete gelooft in de kracht van kleine stappen en tastbare voorbeelden. Bewonersvergaderingen hebben altijd een collectief luik én minstens één uur individueel advies door specialisten. ‘Het helpt als je concreet dingen kunt tonen,’ legt Loete uit. ‘We brengen mensen samen om te tonen hoe duurzame technologie werkt.’
Hoe is het gesteld met het vergunningsproces?
De Reu spreekt openlijk over de moeilijkheden in landelijk gebied. ‘Reconversie van hoeves is complex. Wonen met nevenfunctie is vandaag quasi onmogelijk.’ Beroepsprocedures zijn een realiteit, zeker in de periferie.
Van Ongeval erkent de juridisering van het domein: ‘Mensen dienen dossiers in om via hiaten in onze beslissing een juridische uitspraak te verkrijgen. Maar wie zijn project binnen het gemeentelijk kader vormgeeft, staat juridisch sterker. Het vooroverleg is daarbij cruciaal – ambtelijk, grondig, en zo vroeg mogelijk in het traject.'
Aalter profileert zich bewust als gemeente die ‘erin slaagt om altijd binnen de termijn een vergunning af te leveren’. Het devies: ‘Als lokaal bestuur in het voortraject duidelijk aangeven wat kan en wat niet. Geen grijze zones. Anders vertraag je gewoon het proces.’
Eeklo kende een periode van vertrouwensproblemen. Loete pakte het structureel aan: extra stedenbouwkundige medewerkers, een wekelijks spreekuur voor projecten, en een cultuur van wederkerigheid. ‘Als er afgeklopt is, is er afgeklopt.’ Het resultaat: ‘Veel dossiers beginnen echt te bewegen.’
Welke tip geven jullie de bouwsector?
De Reu pleit voor een bredere blik: ‘Durf mee te denken met de stad. Als je bereid bent om mee te gaan in een bredere visie van een overheid, creëer je meerwaarde – economisch én maatschappelijk.’
Van Ongeval heeft een concrete oproep: ‘Durf als architect of aannemer een openbare opdracht aan te nemen. Zorg voor grondig vooroverleg, werk realistische plannen uit, en houd u achteraf aan de vergunningen en afspraken. Goede afspraken maken goede vrienden.’
Van de Walle vraagt om een langetermijnrelatie: ‘Onderhoud goede banden in het voortraject. Weet wat een lokaal bestuur verwacht, en besteed aandacht aan het openbaar domein. Door de verdichting verwachten we ook meer doorwaardbaarheid: er moet ook iets teruggegeven worden aan de omgeving.’
Loete vat het als volgt samen: ‘Co-creatie. Samen bouwen. Er zijn vijf D’s: dromen, denken, durven, doen en doorzetten. Als je elkaar daarin versterkt, boek je goede resultaten.’
Het volledige interview met de vier burgemeesters lees je in de maarteditie van ons ledenmagazine De Oost-Vlaamse Aannemer
Tekst: Veerle Van Caneghem • tekstappeal.com
Coverfoto: Wannes Nimmegeers • wannesnimmegeers.org
Andreas Vanlerberghe
Regionaal belangenbehartiger
